ديگرى باشد ، كار مرد بازارى مختل مىشود و گذران امور خانه‌اش مغشوش و معوق و معطل مىماند . اگر فراغت خود مىخواهد ، بالضروره بايد كه آن دو كدبانو را يكى كند ، و آن يك نفر كدبانو نيز محبت قلبى و جانسوزى در كار صاحب خانه داشته باشد و الا آن هم به هواى نفس خود راه رود و صرفه جويد و حريص و بىمروت باشد ، باز كار از پيش نمىرود و خانهء كدبانو از آن كدبانو بر باد خواهد رفت و هر كار كه در دنيا [ 25 ] از پيش رفته است ، از اتفاق رفته است و هر كار كه در عالم خراب شده از * انفاق خراب شده است . * كيفيت احوال افاغنه و ظهور دولت ايشان نقل كرده‌اند كه افغان در سواحل بحر خزر ، در حوالى شيروان و داغستان مسكن داشتند . با خود در * باب الابواب خارج داغستان ، در صحراها ، ييلاق و قشلاق مىكرده‌اند ، و طايفه مجهول الاصل بوده‌اند . معلوم نبوده است كه از قوم بحر خزر ، يا شعبه از طايفهء آنها باشند . بهر تقدير كار ايشان در آن حدود نهب و غارت بوده است . و از زمان امير تيمور گوركان ، اهالى آذربايجان از ايشان تشكى و تظلم كرده ، آن پادشاه ذيجاه آن طايفه را * از آنجا كوچانيده ، در صحرائى كه واقع بود ميان هند و قندهار ، ساكن و متمكن گردانيده ، و دست تعدى ايشان را از آذربايجان به صد منزل كوتاه كرده و در آنجا نيز عادت ايشان [ 26 ] نهب و غارت بود . سياح گويد * كه در بعضى از * كتب تاريخ ديده‌ام . اغوانى را اليالى مىگفته‌اند و اغوانى غلط اليالى است ، و از ارمنى بوده‌اند ، و حالا در ناحيه قراباغ متصل به شيروان ، جماعت ارمنى هستند كه آنها را مناسرى قندسار مىگويند و در طريقهء ايشان سركرده و * رئيس اغوان را گويند و به زبان ارمنى نامش نوعى اغوان را گويند . در ولايت گنجه و ايروان و نواحى نخجوان و حدود گيلان مسكن دارند ، سقناق ايشان را به اين نام مىخوانند و * طايفهء ارامنه در جبل مستمكنند . به اين نام افتخار كرده ادعاى افغان بودن مىنمايند و مىگويند ، لفظ قندسار ، قندهار بوده و از كثرت استعمال ، قندسار ، شده و قندسار ، غلط قندهار باشد ، زيرا كه قلعهء قندهار * در بعضى از كتب نوشته‌اند كه از بناهاى اسكندر است و آن وقت كه آن طايفه ساكن شدند ، ارمنى [ 27 ] بودند . چون از وطن اصلى دور و مهجور ماندند ، رفته با اهالى